«Nus essan in team privlus: Mintga giada che nus ans entupain, avain nus ina nova idea». Benedetto Vigne e Gion Fry reguard lur project La Calamita (Der Magnet)

«Nus essan in team privlus: Mintga giada che nus ans entupain, avain nus ina nova idea». Benedetto Vigne e Gion Fry reguard lur project La Calamita (Der Magnet)

Da Corina Gustin - Il pli nov project da cooperaziun tranter l’editur Gion Fry e Benedetto Vigne è la versiun rumantscha dal crimi da comic (graphic novel) «L'aimant/Der Magnet» da Lucas Harari, in cudesch ch’è vegnì vendì passa 21'000 giadas en la versiun originala. La calamita – quest vegl pled per il magnet, cun l’intunaziun sin l’i, stat sco titel da quest comic.

La Calamita 0.1Sco ina calamita attiran las famusas termas da Val, concepidas da l’architect Peter Zumthor, il giuven student parisian Pierre si en las muntognas grischunas. Pierre lascha perder studis e marusa e sa metta sin viadi vers Val nua ch’el inscuntra aventuras bizzaras e scuvra bainspert ils fastizs d’in misteri somber che lajegia davos las miraglias raffinadas dal bogn.

Benedetto Vigne è naschì en Italia (1951), creschì en Surses e viva dapi quarant’onns a Turitg. Blers onns ha el scrit recensiuns per la gasetta Tages-Anzeiger ed ha tgirà differentas emissiuns per RTR. Oz scriva el istorgias e chanzuns. Ses ultim roman «Ils ventganov da settember» è cumparì il 2018 tar l’Ediziun Apart.

Gion Fry
, cun ragischs a Mustér, viva e lavura sco designer da grafica a Turitg. Dapi ils onns novanta maina el l'Ediziun Apart. Quella è spezialisada sin la finanziaziun, realisaziun, producziun e distribuziun da litteratura rumantscha.

Nus faschain l’intervista cun els dus

 

Benedetto, la Calamita è vegnida translatada en englais, ollandais, tudestg, talian e chinais. Tge versiun has ti duvrà per tia translaziun rumantscha e pertge?

Jau hai duvrà surtut l’original franzos, e lura magari er in pau la versiun tudestga per controlla. Igl è interessant, il franzos è sco lingua neolatina pli datier dal rumantsch, e perquai er savens la schelta logica, ma tuttina dovrins magari er expressiuns or dal tudestg – qua ves’ins quanta influenza che lez linguatg ha sin il rumantsch.

 

In grond plaschair da translatar han fat expressiuns genuinas sco «merde!». Là til lascha dir «porca!»


Tge è stà impurtant tar questa translaziun?

Impurtant è stà da mantegnair l’atmosfera originala da l’istorgia. Quai funcziunescha surtut tras dar a las differentas figuras la verva adequata: il student s’exprima precaut e galant, il pur ha plitost ina tschantscha simpla e rurala, il professer è pretensius e retschertgà, la giuvna dals chavels cotschens dovra expressiuns modicas, anglizissems …


Quanta libertà has ti gì cun la translaziun da l’original?

Ensasez avev’jau tutta libertad artistica u poetica - ma il plot pretenda ch’ins restia fidaivel a l’original, qua na datti bler da discutar. L’unica restricziun propi concreta è però il spazi en las nivlettas, qua na datti insumma nagut pli da discutar: Sch’i nun ha nagin plaz pli, stos scursanir!


Bevi1Tge fa il pli grond plaschair da translatar?

Ils muments nua ch’ins po far diever d’expressiuns genuinas. In exempel: Las figuras laschan magari scappar in «merde!». Per il solit haja surpiglià quai quasi in ad in. Ma là nua che Pierre, il protagonist principal, chatta ina pistola en la chombra da ses adversari, al lascha dir «porca!» - quai ch’in rumantsch schess plitost en ina tala situaziun.

 

Tge nun as lascha translatar bain, respectivmain nua/cun tge has ti gì problems?

Ma gronds problems nun haja gì. Singulas frasas han magari chaschunà in rumpatesta. I dat per exempel il lieu, nua che la giuvna cotschna di als polizists: «Vous rigolez?». Il translatur tudestg ha tschernì: «Soll das ein Witz sein?». «Vus faschais sgnoccas» ma pareva in pau plump …

 

Pertutgant la dumonda sura; Co has ti schlià quels problems?

Tar quel exempel m’è vegnida endament ina frasa ch’ins duvrava al temp da mia giuventetgna sch’insatgi n’ans prendeva betg serius: «Vus faschais schund cun mai». Jau na sai sch’insatgi dovra oz anc quell’expressiun ch’è ensasez in germanissem.


Crajas ti en legendas? E crajast ti en la legenda da Val?

En la forza e vigur da la legenda crai jau schon – en il cuntegn però strusch.

 

Gion, Co es ti vegnì attent sin Lucas Harari e la novella e tge ha captivà tai spezialmain?

Jau hai vis l’emissiun «Kulturplatz» e sun stà fascinà immediat da quest’ovra. A Val sogn Pieder vegn bain discurrì tudestg, ma il lieu sa chatta enamez il territori da la Rumantschia. Ultra da quai è il graphic novel d’ina qualitad uschè geniala che jau hai retschertgà l’adressa da l’autur e contactà Lucas Harari per mail.


In tge maniera ha il layout stuì vegnir midà per la translaziun rumantscha e quanta libertad avais Vus gì?

Ils dissegns èn fix. Nus avain sulettamain savì midar tut quai ch’è nair en il cudesch. Vul dir, tut ils texts en ils nivelets e per part anc tscherts pleds onomatopeics sco p. ex. «Bang!» ni «Auuuu!». Nus avain lura savì encurir in’atgna scrittira per cumponer ils texts rumantschs en ils nivelets, il schinumnà «lettering».


Las nivlettas (Sprechblasen), chaschas da text e las illustraziuns limiteschan il spazi per text. Ha quai chaschunà problems?

Na, quai è betg stà in problem. Plitost ina premissa che ha dà ina rama clera al translatur ed al graficher.


  • La-Calamita-3.jpg
  • La-Calamita-2.jpg
  • La-Calamita-4.jpg
  • La-Calamita-1.jpg


Tge part dal crimi ha plaschì il meglier a Vus?

Benedetto Vigne: I na dat strusch ina part che ma plascha betg – gist l’enorma variaziun da lieus e la configuraziun relativa ma fa grond’impressiun: la scena da saut a Paris, il viadi cun la camiunetta dal pur vers Val, las diversas scenas en las termas da Zumthor, il raquint dal vegliurd Testis euv.

Gion Fry: In bun graphic novel è uschè ritgs vi da detagls, ch’ins sto adina puspai leger e guardar el per savair scuvrir novs detagls fascinants. Il mument sun jau impressiunà da la tecnica da crear surfatschas e dissoluziuns da colur. Quellas han ina patina tut speciala e dattan al comic ina atmosfera unica.


Datti persunas en il cudesch che tiran endament ad insatgi real che Vus enconuschais?

Benedetto Vigne: Oh, en ina recensiun haja legì ch’il professer Valeret sumeglia – probabel aposta – a Peter Zumthor …

Gion Fry: Jau pens schon che Pierre è l’alter ego da Lucas Harari. E lura sin p. 85, il schuldà sumeglia fitg al malfatschent «Olrik» or da la seria da comics «Les Aventures de Blake et Mortimer» – jau pens ch’il bab da questa seria, Edgar P. Jacobs, ha segiramain influenzà l’autur.

 

La collisiun da l’atom surmiran cun l’atom sursilvan ha chaschunà gia pliras giadas explosiuns creativas

Bevi4
Essas Vus stads a bogn a Val suenter avair lavurà uschè intensivamain vi da quest project?

Benedetto Vigne: Jau sun stà ina giada avant circa 15 onns ina fin d’emna cun mia dunna ed amis. E lura haja vis il famus clip da la Liricas Analas che gioga er en las termas. Dad ir ussa a Val, suenter tut las istorgias capitadas enturn il nov proprietari, haja plitost pauc gust …

Gion Fry: Dapi ch’jau hai legì l’istorgia da Pierre e sai dal misteri da la terma, hai jau schon in zic starment dad ir a Val …


Co funcziuna vossa collavuraziun suenter tants projects cuminaivels?

Benedetto Vigne: Nus essan in team privlus: Mintga giada che nus ans entupain, avain nus ina nova idea! Ma per las bleras ans mancan ils raps …Gion Fry: Gea, la collisiun da l’atom surmiran cun l’atom sursilvan ha chaschunà gia pliras giadas explosiuns creativas. Tgi sa tge che ans spetga anc! …

 

Grazia fitg per Voss temp!


Intervista: Corina Gustin
Fotografias e prevista La Calamita: (c) Ediziun Apart
Dapli: https://www.ediziun-apart.ch


Prossems termins:

Ils 30 mai 2019
Prelecziun "Ils ventganov da settember" da Benedetto Vigne, ft. Benni & Gion
20.15 Hotel Ucliva, Waltensburg/Vuorz

Ils 31 mai 2019
Prelecziun "Ils ventganov da settember" da Benedetto Vigne, ft. Benni & Gion
20.15 Grotta da Cultura, Sent

 


Suonda LATABLA!



Forsa er insatge per vus:


Dar ina nota a questa contribuziun
(0 vuschs)

Partenari:

  • Ediziun Apart è ina pitschna chasa editura a Turitg è spezialisada sin la finanziaziun, realisaziun, producziun e distribuziun da litteratura rumantscha. Publicaziuns enconuschentas sun  «LA CALAMITA» da Lucas Harari, translatada da Benedetto Vigne, «ils ventganov da settember» e «Diari Giapunais» da Benedetto Vigne ubain «Gulasch en schelentera» da Claudia Cadruvi.

SIN IL MARTGÀ:

Chaschöl Engiadina BioChaschöl Engiadina Bio
17-06-2019 18:07:23Mangiativas22.00 CHF/Kg

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


Go to top