Da Romana Ganzoni - D’incuort n’haja let dad üna vernissascha a New York. Davant ün dals purtrets exposts as vaivan posiziunats umans gritantats per evitar cha oters possan contemplar il purtret, ün’ouvra da l’artista Dana Schutz. Ella as vaiva laschada inspirar dad üna fotografia (iconica) chi muossa ad ün giuven nair lintschà dal 1955. Il problem 2017: Il mat sülla fotografia d’eira nair, l’artista Schutz es alba. Quels chi staivan davant il purtret d’eiran da l’avis cha quai nu giaja. Duos artistas han dafatta propost da desdrüer l’ouvra da Schutz.

Quai svaglia noschas algordanzas. Las aderentas dal movimaint chi vezza critic l’esser alb (Critical Whiteness) e descriva l’act da’s referir in ün tschert möd sün’ün’otra cultura sco Cultural Appropriation (voul dir: invöl) dschessan: No lain proteger üna minorità, üna gruppa suotprivilegiada, supressa da la majorità chi fa abüs, pigliand davent ogets o simbols a las victimas.

„Check your privilege!“ es lur sbraj da battaglia per far attent a relaziuns da pussanza e discriminaziun. Cha illa appropriaziun chapitalista vegnan declerats ogets tradiziunals da differentas etnias sco roba e stratta our da lur context, dischna. Quai possa pertoccker musica o sot, simbols, ceremonias, vestits, clinöz, frisuras, ma eir il stil da lingua e cumport social.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Shop online!
    Shop online!
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51


Tschertas gruppas interpreteschan quistas invistas in möd excessiv, vezzan dapertuot ün „trigger“, ün impuls per üna re-traumatisaziun da minoritats o victimas, per exaimpel ils organisatuors d’ün concert da punk da la band „Feine Sahne Fischfilet“ a Bielefeld. Il percussionist ha trat oura sül palc seis t-shirt – e’l concert es gnü interruot. Pervi cha’l muossar il corp sura masculin saja ün act da violenza patriarcala e cunter l’uorden da chasa. O la reuniun chi ha appellà cun ün scrit pro l’entrada cha albs cun uschèdits „Dreadlocks“ o „Rastas“ nu sajan bainvis. Exagiarà, o? Da l’otra vart: Fingià avant ons n’haja pensà, cha ün Maori as sto agitar a mort, sch’el vezza ils „tribal tatoos“ da sia cultura süls bratschs da quels da Bümpliz, Barcelona e Berlin. Microggressiun sün pel. E pro no? Esa Cultural Appropriation, esa microaggressiv, esa ün trigger, scha üna turista as cumpra morins chi stan per l’emigraziun engiadinaisa e metta sü quels, voul dafatta cumplimaints da mai? O scha inchün da lingua tudais-cha chi nun ha ingüna relaziun cul rumantsch am bombardescha adüna culs pleds: Che bels mumaints! O eir uschè ün elemaint verbal da culissa movibla: Pachific. Forsa eir: Allegra. Pleds chi vegnan strats our dal context da lingua e cultura rumantscha per dar culur o per far reclama. Abüs?

O co esa cun quist’architectura neoengiadinaisa da kitsch, conglomerats, immens chasamaints cun schmachà aint abitaziuns sainza fin, e sülla fatschada sgrafits e proverbis rumantschs? O quist nouv proget: Ün impressari sainza ragischs svizras chi voul s-chaffir ün costüm engiadinais per las camarieras aint ils hotels, uschè cha quellas nu portan plü Dirndels (sic!), ma alch plü „autentic“? Am das-cha agitar?

Text: R. Ganzoni, Schlarigna
Fotografia: D. Gustin, Tschlin

Suonda LATABLA!


Martgà online:

follow us

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


POPULAR IN QUESTA CATEGORIA:

Alternativ, melancolic e fin - Intervista cun Ursina

09 da schaner 2017

Dad Annatina Nay - Alternativ, melancolic e fin. Cun quels treis cavazins descriva la cantautura Ursina Giger sezza sia musica. Ella fagess mai musica da Heavy Metal e luvrass era...

In grond sigl sur las sumbrivas

18 da fanadur 2017

Da Benedetto Vigne - Chantautur ladin Curdin Nicolay briglescha finalmain cun ses primalbum «Silips e furmias». Ina recensiun. Crudà en ureglia era Curdin Nicolay avant diesch onns sin la cumpilaziun...

Berna first!

27 d'avrigl 2017

Da Benedetto Vigne - Berna resta il center da noss mund «mundartig». Gist dus producziuns actualas ans demussan la forza superiura da la musica pop e rock bernaisa. L’ina deriva...

Charezzas e revoltas

12 da settember 2016

Da Benedetto Vigne - Ils dus albums «Pet Sounds» e «Revolver» cumpleneschan lur 50vel anniversari. Els valan sco capolavurs da la musica pop. Benedetto Vigne declera pertge.en fonoteca charezzas e...

A la scuverta da Klaus Johann Grobe

06 d'october 2016

Da Benedetto Vigne - In duo svizzer che fa furor sin tribunas internaziunalas: Ecco sco Benedetto Vigne ha scuvert en sia atgna discografia ils Klaus Johann Grobe. L’emprima giada als haja...

Cun il schlantsch frivol da la citad mundana

03 da schaner 2018

Da Benedetto Vigne - Poesias romontschas e tuns classics franzos? Co che quai funcziuna, demussa l’album «Remas» da Mario Pacchioli. Luxuriusa ed illustra sa preschenta l’ovra musicala «Remas» da Mario Pacchioli, in...

15 minuts cun: Romana Ganzoni

01 d'avrigl 2018

Da Corina Gustin - Romana Ganzoni es autura ed uriunta da Scuol, hoz lavura e viva ella a Schlarigna. Davo raquints, poesias, essais e columnas es seis prüm cudesch cun...

Esser o na esser - cun Donna Leon

22 da november 2016

Da Corina Gustin - Bunura, cuort avant las set. Intant paraiva da gnir ün da quels dis tuot ordinaris. L'utuon d'eira rivà, il grand bös-ch dadour chasa perdaiva plan a plan darcheu...

Go to top