Nadal e la sinestesia

Da Benedetto Vigne -
Tge è quai la «sinestesia»? Benedetto declera la noziun cun agid da la festa da Nadal. 


Co tuna Nadal? ha dumandà quests dis qua ina collega ed amia collavuratura da RTR. Ed en quest connex m’è vegnida endament la noziun da la «sinestesia».

L
emprima giada che jau hai entupà quest pled è stà avant in pèr onns, scrivend ina recensiun davart in album da la chantadura turitgaisa Lea Lu. En ses curriculum descriva quella bella artista chella haja ina udida sinestetica, vul dir, udind tuns vesa ella mintgamai colurs. Tar in La u in A vesa Lea Lu per exempel la colur cotschna.

Sinestesia: «Davos baselgia» da la giuvna autura lumneziana Stina Hendry

Ed a l
ur ma regordevjau dinatgna experientscha sinestetica; recitond lalfabet u las cifras vesevjau gia duffant mintgamai internamain collinas e colurs. «Sinestesia» numnins damai quest fenomen, cur che percepziuns dad in senn concret vegnan masdigliadas cun inauter senn. Lexpressiun haja chattà pli tard sin la pagina Wikipedia taliana da Francesco de Gregori, nua chi vegn attestà al cantautore romano ina poesia fermamain sinestetica («Caterina questa tua canzone la vorrei veder volare».)

In auter exempel per ina tala poesia haja gist entup
à dacurt en il raquint «Davos baselgia» da la giuvna autura lumneziana Stina Hendry, il raquint chha gudagnà quest atun als Dis da Litteratura il Premi Term Bel: «Il fried ascenda en mias ureglias…». 

 

E pertge lura la connotaziun da la sinestesia cun Nadal?

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81


Perquai che Nadal dat magari ina schanza ad umans «normals» da survegnir inidea tge che sinestesia vivida pudess esser. Natiralmain chil tun da Nadal èn las solitas chanzuns serainas e ventiraivlas, tuttas en Dur, cun lur melodias collinusas ed amiaivlas, «Clera Notg», «Adeste fideles», «In dulci jubilo». E magari in clavazin tiers, u ina flauta, ina ghitarra.

E lura vegnan tiers quels tuns explizits da la saira da Nadal, la stgellina dal Bambin, il schuschurim da las sbrinzlettas, da las chandailas magicas, e dalunsch magari ils tragnolins dad ina schlittada. Ma il bel da Nadal è chins auda er ina maschaida dodurs sublimas, oranschas, mandarinas e spagnolettas, ils mams u las momas da Nadal, las guglias dal pignol, las chandailas ardentas, il zulper da las sbrinzlettas, ins auda vairamain tut quai cun lureglia. Ed ins savura las colurs dal pignol, las cullas, las stailas, las chandailas, las glischs, las sbrinzlas, la stalletta da Nadal cun sias figurinas. E lura ils regals sut il pignol, empachetads en palpieris da tuttas colurs e texturas, gea er il sentiment dal palp survegn sia part. Ins palpa, savura, auda, vesa tut in tras lauter, Nadal, ina vaira festa da la sinestesia. La magia da Nadal, apunta. 


Text: B. Vigne, Turitg 
Fotografia: Diogenes

 

Suonda LATABLA!

FA PART, commentescha sutvart! 

+++ Il spiert da cuminanza è important ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Scha vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Forsa er insatge per Vus:

 

Dar ina nota a questa contribuziun
(0 vuschs)
Benedetto Vigne

Autur LATABLA dapi avust 2016 - Benedetto Vigne è naschì en Italia (1951), creschì en Surses e viva dapi quarant’onns a Turitg. El scriva istorgias e chanzuns, el descriva suns e tuns e fa magari er in zic radio. De facto ha el scrit onns or recensiuns per la gasetta Tages-Anzeiger ed ha tgirà per RTR las emissiuns «La truvaglia» e «Las perlas». Ultra da quai fa el oz part da la gruppa da rock rumantscha-turitgaisa L_MAR.

Reclama:

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


POPULAR IN QUESTA CATEGORIA:

Alternativ, melancolic e fin - Intervista cun Ursina

09 da schaner 2017

Dad Annatina Nay - Alternativ, melancolic e fin. Cun quels treis cavazins descriva la cantautura Ursina Giger sezza sia musica. Ella fagess mai musica da Heavy Metal e luvrass era...

In grond sigl sur las sumbrivas

18 da fanadur 2017

Da Benedetto Vigne - Chantautur ladin Curdin Nicolay briglescha finalmain cun ses primalbum «Silips e furmias». Ina recensiun. Crudà en ureglia era Curdin Nicolay avant diesch onns sin la cumpilaziun...

Berna first!

27 d'avrigl 2017

Da Benedetto Vigne - Berna resta il center da noss mund «mundartig». Gist dus producziuns actualas ans demussan la forza superiura da la musica pop e rock bernaisa. L’ina deriva...

Charezzas e revoltas

12 da settember 2016

Da Benedetto Vigne - Ils dus albums «Pet Sounds» e «Revolver» cumpleneschan lur 50vel anniversari. Els valan sco capolavurs da la musica pop. Benedetto Vigne declera pertge.en fonoteca charezzas e...

A la scuverta da Klaus Johann Grobe

06 d'october 2016

Da Benedetto Vigne - In duo svizzer che fa furor sin tribunas internaziunalas: Ecco sco Benedetto Vigne ha scuvert en sia atgna discografia ils Klaus Johann Grobe. L’emprima giada als haja...

Cun il schlantsch frivol da la citad mundana

03 da schaner 2018

Da Benedetto Vigne - Poesias romontschas e tuns classics franzos? Co che quai funcziuna, demussa l’album «Remas» da Mario Pacchioli. Luxuriusa ed illustra sa preschenta l’ovra musicala «Remas» da Mario Pacchioli, in...

«Cu igl orchester ha sunau per l’emprema ga mias cumposiziuns hai jeu buca saviu retener las larmas»

19 da november 2017

Da Corina Gustin - Per Mario Pacchioli as ha accumpli ün grand sömmi - la fin d'october es cumpari seis nouv disc cumpact cun 18 poesias rumantschas missas in musica cun ün orchester...

15 minuts cun: Romana Ganzoni

01 d'avrigl 2018

Da Corina Gustin - Romana Ganzoni es autura ed uriunta da Scuol, hoz lavura e viva ella a Schlarigna. Davo raquints, poesias, essais e columnas es seis prüm cudesch cun...

Go to top