Il salit d’in salid rumantsch

Da Ralf Beer (GiuRu) -

«Grüezi», salidain jau e mes collegas unisono l’um vegl che vegn encunter durant viandar.
«Tge grüezi? Nus schain buna saira!», respunda quel tut indignà.
«Oha, sorry, äh, perstgisai», faschain nus. «Buna saira, natiralmain.»
Il vegl para d’esser calmà e passa cun in surrir.

Atgnamain era questa situaziun sintomatica per il process da salidar en Rumantschia – ils pli blers dian quasi adina emprim «Grüezi». L’um vegl da noss inscunter aveva mettain era mo fatg a nus la reproscha, perquai ch’el aveva udì che nus discurrivan rumantsch ensemen. Uschiglio avess el forsa era ditg «Grüezi».

Insaco partan ils Rumantschs consequentamain da la premissa ch’els hajan esters avant els. Qua ina situaziun exemplarica: Rumantschs che dattan la bucca d’auters durant star en colonna en l’Europaparc en Germania. Quant penibel èsi, sche la persuna, a la quala ins ha gist attribuì ina curiusa furma da chau ed ina frisura tarladida, sa maina tuttenina e giavischa in bel di per rumantsch?

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51


Sco sulettas occurrenzas nua ch’ins pudeva salidar in ester senza dubis en il linguatg matern ed esser segir ch’i dat ina resposta en il medem, valan anc oz – almain tar las generaziuns pli veglias – las Scuntradas Rumantschas che avevan lieu mintga trais onns davent dal 1985 fin l’onn 2000. Tant pli surstada ed intgantada reagescha ina persuna rumantscha lura sch’ins respunda sin in «Grüezi» cun «Bun di» u «Buna saira».



Ah, quai è in da qua...quel sto gea esser in flot!


Las fatschas seriusas e malsegiras daventan prest levgiadas ed allegradas. Sch’ins spassegia per exempel sco um tras in guaud ed entaupa ina dunna, para quella per il solit d’esser senza quitads uschespert ch’ella auda ils pleds salidants per rumantsch. «Ah, quai è in da qua...», pensa ella probabel, «...alura è gea tut en urden. Quel sto gea esser in flot!».

Uschia sa manifestescha la tema umana da l’ester en Rumantschia sur ina simpla floscla da salidar. Subconscientamain sa mussa qua era la persvasiun dals Rumantschs ch’ils Rumantschs sajan paschaivels, onests e senza putgads. En l’ideologia rumantscha n’existan nagins criminals, violents, terrorists ed amocaders rumantschs. Ma insaco constatti gea era.

U quants gronds delinquents rumantschs enconuschais vus? Nulla, in... u dus?

Ussa ch’il giubileum da 100 onns da la Lia Rumantscha s’avischina, èsi uschia mo da sperar ch’i dettia puspè in lieu nua ch’ins possia laschar star ils «Grüezis» envers esters.

Text: Ralf Beer, GiuRu
Fotografia: C. Gustin


Suonda LATABLA!


Sustegnair

LATABLA è independenta e sa finanziescha tras sponsurs e donaturs

Vulais Vus sustegnair?

SUSTEGNAIR cun CHF 10.-

Dar ina nota a questa contribuziun
(0 vuschs)
GiuRu

La GiuRu (Giu­ven­te­tgna Ru­man­tscha) em­pro­va da pro­mo­ver con­tacts tran­ter la giu­­ven­­te­tg­na da las tschintg dif­­fe­ren­tas re­giuns ru­­man­­tschas e da la bas­sa. Ella por­scha a giuv­nas Ru­­man­­tschas e giu­vens Ru­­man­tschs raps, com­­mu­n­i­ca­­ziun ed agid per la re­a­li­­sa­­ziun d’in pro­ject cul­tu­ral ru­mantsch. La GiuRu è uniun af­­fi­li­ada a la Lia Ru­­man­­tscha e po tra­­met­­ter qua­ter de­le­gads a las ra­­du­­nan­­zas ge­ne­ra­las. En­tant che la GiuRu fi­­gu­­re­­scha sco uniun te­­tga­la per las uniuns da giu­­ven­­te­tgna lo­ca­las, è la YEN la uniun te­tga­la da las mi­­no­­ri­­tads lin­­gui­s­ti­­cas da l’Eu­ro­pa.

Reclama:

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


POPULAR IN QUESTA CATEGORIA:

5 giadas fitg fraid

14 da favrer 2018

Da Silvana Derungs (DRG) –  La lingua rumantscha è ritga, uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas – e da tut sias...

Il Project

30 da fanadur 2018

pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...

5 bellas dunnas

16 da matg 2018

Da Silvana Derungs (DRG) –  La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel datti bels prenums, nizzaivels betg mo...

La columna - Chi chi nu tschercha chatta

28 da november 2017

Da Fadrina Hofmann - L’uman es ün chatschader e ramassader. La cumprouva n’haja a chasa in fuorma da duos uffants chi chattan roba da tour e mütschir. Ün insaj? Voilà...

5 feghers Franzos

18 da fanadur 2018

Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel quellas influenzadas...

5 bellas chauras

10 da schaner 2018

Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Oz datti tschintg bellas...

Jeu spetgel ...

05 da december 2017

Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els...

La columna - Banadida telefomania

21 da favrer 2018

Da Fadrina Hofmann - Chi nu cugnuoscha il mumaint da schoc scha’l telefonin es dandettamaing davent? Ed il sentimaint surleivgià cur ch’el cumpara darcheu? Il telefonin es dvanta nos cumpogn...

Go to top