Annatina Nay

Annatina Nay

Autura LATABLA dapi avust 2016 - Annatina Nay, viva a Trun e Turitg, lavura sco graficra independenta, observadra en differentas situaziuns, savens sin viadi el tren, s'interessescha per carstgaus e lur raquintaziuns, rimna regurdientschas e muments per crear historias el tgau e sin pupi.

Dad Annatina Nay - Gl’emprem mument: Ti vesas enzatgi. Chec extern. In scan da tgau entochen pei – da pei entochen tgau. Lais ti s'influenzar dall'emprem'impressiun visuala? Lu il chec intern. El ni ella arvan la bucca. Sia vusch plai buc a ti – ella di forsa enzatgei deplazzau. Ti teidlas, ti miras, ti fredas, ti sentas, ti giudicheschas e staupas immediatamein enzatgi en in truchet. Finius ei il maletg. Punct, proxim! Co giudicheschas ti? Tenor il proverbi engles: You never get a second chance to make a first impression – negina schanza per ina secunda impressiun? Ni eis ti l’objectivitad en persuna?


All’entschatta stat il pregiudezi

Sch’ei fuss aschi sempel! Nus vesin, registrein e giudichein pilpli immediat ed a monda subjectiva. Il camerier el restaurant lai dar in tschadun tschuf giun plaun. Tamazi! El ei buc el stan da far endretg siu job e sia coordinaziun ha el buc sut controlla. Naturalmein ch’el derscha proximamein in migiel aua sur meisa vi. Negina damonda! El duei midar sia lavur. El service san ins buc duvrar quei schani!

La dunna giuvna blonda cun calzers aults vestgida en pink ei ina tussi e perquei segir tuppa. Negina discussiun. Sch’ella di denton a nus ch’ella studegi matematica  savein buc sche nus duein crer! Per propi? Quei sa buc esser. Quella di schulas. Ella ei segir vendidra el Tally Weijl – mo dat buca tier quei! Manzasera!

Tiu date menziunescha duront vossa emprema sentupada en ina construcziun laterala ch’el seigi cartents. En tiu tschurvi glischan las glischs d’alarm en tgietschen, ti audas sirenas e vesas tiu date gia sco commember dad ina secta – imagineschas che voss futurs affons vegnessan ad esser unfrendas da quella communitad religiusa, peglias tema e scappas ord l’ustria avon che ti damondas suenter e dattas a tiu date la schanza da s’explicar. Forsa vess el precisau en sia proxima construcziun sia posiziun. Mo el survegn negina secunda schanza. Insumma: Daco buc star lucs? Quei ei bein mo vies emprem date. Neginas obligaziuns. Neginas nozzas, negins affons, probabel era negin secund date, tgei fas pia quitaus?

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Shop online!
    Shop online!

Commentar e giudicar

Carstgauns giudiecheschan beinspert sur dad auters carstgauns. Quei schabegia automaticamein. Els giudicheschan tenor lur cumparsa ni lur sedepurtar. Ei drovi savens mo ina secunda per far in maletg dalla persuna visavi. Reveder in tal ch'ei gia francaus ei grev e drova beinvulientscha dad omisdus mauns. Tgei schabegia cun quels che san pér mussar lur potenzial tier la secunda egliada? Mintgaton drovi era in sguard empau pli precis.

Ei tiu maletg è miu maletg?

Meinsvart giudichein nus è tenor meinis dad auters. Il Pauli seigi in lunghurus e la Francisca ina paterliera. E sche nus enconunschin buca sezs quels dus, mein nus da quei anora che quei constetti naturalmein. Nus creein nos maletgs tenor las valetaziuns da tschels – meinsvart senza sedumandar sche quei che tschels raquentan constat propi!

Perquei eisi forsa tuttina necessari da schar passar duas, treis, forsa era tschun secundas avon che giudicar e da mintgaton far siu agen meini e siu agen maletg avon che da reparter buls e metter glieud en scatlas.


Text: A. Nay, Turitg
Fotografia: Pexels.com (CC0)


Suonda LATABLA!

FA PART, commentescha sutvart! 

+++ Il spiert da cuminanza è important ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Scha vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Dad Annatina Nay - Ti sas bugen emprestar quei cudisch – jeu partel cun tei mia musica – nus brattein resti – nus partin in auto. Parter e brattar ei oz dapli che mo in trend – sharing is caring – nus brattein e partin adina pli savens – en nies mund virtual sco era el mund real.

Parter mo cun in clic – parter a moda virtuala, sur facebook, instagramm ni snapchat – quei fan biars da nus – mintgaton ni savens. Ils ins partan regurdienschas, auter muments nunemblideivels, informaziuns ni artechels da gasettas. Ils status e las fotografias dallas vacanzas sper la mar ni dalla fiasta da natalezi sederasan tras las lingias dalla reit vi tiel recipient per baul ni tard sepiarder ellas profunditads inexplicablas digl internet. La veta daventa aunc pli biala tras in filter dad instagram #lovemylife #happytimes #happypeople! Per minuta vegnan 50 000 cuntegns derasai via facebook. Per ura treis milliuns – per di 72 milliuns. Quels cuntegns survegnan per minuta circa 3 milliuns likes. Nus partin e survegnin renconuschientscha.

Sco affon vevi adina num da parter cun tschels. Parter muntava da dar al frar la mesadad dalla tschugalata, ni alla sora il niev termagl ch’ins veva sez gest survegniu dalla madretscha. Parter era buca adina sempel – plitost zatgei ch’ins stueva – perquei ch’ils geniturs schevan. Oz ei parter daventau in stil da viver – ins parta autos, habitaziuns ni plaz da lavur cun auters. Ei fa plascher sche nus savein far a zatgi auter in plascher – e sche nus sentin ch’il visàvis ha plascher – legra quei era nus.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha


Brattar ina caussa cun in'autra

Parter e brattar sa esser ecologic sco pratic – forsa ina tenuta meins egoista en nies mund d’individualists. Daco buca puspei brattar ina caussa cun in’autra, enstagl da brattar ina caussa encunter daners? Jeu tagliel a ti ils cavels, persuenter gidas ti a mi d’installar miu computer – jeu schubregiel a ti igl auto e persuenter fas ti cumissiuns per mei. In prender ed in dar che savess menar tier ina circulaziun dinamica ed autonoma.

Viver ina veta mobila independenta

Brattar resti ni musica – emprestar dad enzatgi la maschina da furar ni ina valischa. Material drova spazi e nus lein viver ina veta mobila independenta – nus lein sedistaccar da material – lein buc exnum posseder enzatgei – mo tuttina buca desister da far diever da quel. Tut quei ch’ins drova buca pli ni buc aschi savens san ins parter cun auters – ni forsa brattar encunter enzatgei ch’ins leva gia daditg cumprar.


Text: A. Nay
Fotografia: Pexels.com (CC0)
Emprima publicaziun: settember 2016

Suonda LATABLA!

FA PART, commentescha sutvart! 

+++ Il spiert da cuminanza è important ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Scha vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Dad Annatina Nay - Mintgaton s’imaginel ina creatira che sesa vid ina meisa da lavur. Sin quella meisa ha ei nundumbreivel biars pupials cun notizas e cartas geograficas, forsa in giug cun figuras, tocs da cumbinialas, vid las preits pendan moniturs da computers che muossan situaziuns ord il mintgadi. Ina imaginaziun humana – ina creatira cun tratgs humans – aschi humans sco jeu mezza sai s’imaginar ella. 

Tgi ei quella creatira e tgei fa ella? Ina risposta concreta enconuschel jeu buc. Ella savess esser nies destin – ni forsa gioga ella la pura casualitad en nossas vetas. 

 

Ina veta casuala

Ils ins pretendan ch’ei detti negina casualitad, ils auters rin sur dil destin. Nus essan mo in toc puorla el mund gigant, en ina galaxia senza cunfins. Ed uss? Dat ei per mintgina e mintgin da nus enzanua in script cun in toc da teater cul num „mia veta“? Quei ei bein absurd? Tons tocs da teater che giogan parallelmein – carstgauns che han da giugar pliras rollas el medem mument, rollas principalas, rollas lateralas, statists. „Nuot ella veta ei casual“, ha ina dunna detg a mi tschei di. Jeu sesevel casualmein sin in baun e spitgavel sil bus. „Miu tema“, hai jeu tertgau ed entschiet a discutar. Ella creigi vid karma, ha ella detg. Tut il bien ch’ins fetschi vegni anavos tier ins. Da quei seigi ella perschuadida. En quei mument ei il bus vegnius ed jeu sun ida. Curiosa situaziun casuala ni veva quella forsa in senn? Il senn da patertgar suenter puspei pli intensiv sur da tals temas? 

Tut destin ni tut casualitad? 

Mintga pintga decisiun ei in motiv per ina consequenza. Sch’jeu vess priu igl ascensur enstagl dad ir a pei da scala si, vess jeu buca entupau la vischina ch’jeu hai daditg buc pli viu – ed ella vess era buca raquintau a mi che siu fegl vendi (gest oz) in velo da cuorsa – naturalmein exact aschia in ch’jeu level gia adina cumprar! Ed uss sun jeu casualmein daventada possesura dad in velo da siemi! Destin! Ston ins forsa esser cartents per saver crer vid il destin? Forsa ch’ins sa era influenzar in tec igl agen destin cun metter fil en guila – cun sepreparar sin differentas situaziuns, per exempel da mai pli prender gl’ascensur!

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • www.belain.ch
    www.belain.ch


Dus dis pli tard sesel cun in amitg egl auto. En cuort va el a star a Madrid. Pervia dall’amur. Els ein casualmein puspei sentupai suenter siat onns. El era daniev single, sin viadi, casualmein en Spagna ed enzanua sin via a Madrid ein lur vias secruschadas. Ella era è single. Aschia seigi tut mo stau ina damonda dil temps. Avon siat onns eran els s’entupai en in parc. Ella veva natalezi. Els vevien festivau ditg e liung. Suenter veigien els mai pli udiu ni viu in l’auter! „Tgei casualitad da puspei s’entupar. A Madrid vivan treis milliuns carstgauns!“, hai jeu detg. „Propablamein ha ei stuiu esser aschia“, ha gl’amitg detg. „Creis ti vid destin?“, hai jeu dumandau. „Jeu sai buc. Mintgaton hai jeu il sentiment ch’ei fetschi cun mei il dretg e mintgaton va tut da l’aua giu. Gest uss ei tut bien!“

Annexa:

Maletgs casuals – ina exposiziun.

E tgei schabegia sche la casualitad daventa mied da creaziun. La creadra visuala Annatina Nay muossa placats ord in mund visual abstract. Ils maletgs ein vegni creai cun glisch, umbriva, moviment e colur. Tut casual – ni forsa tuttina buc.

La Nische ei in liug da cultura amiez il marcau da Turitg, aviarta entochen fin zercladur 18.

Nische, Brauerstrasse 80, 8004 Turitg, nischezuerich.ch

Text e fotografia: (c) Annatina Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Ils carstgauns vulan tudi categorisar, metter en truchets per capir. Tut quei ch’ins sa numnar pil num ei capeivel. Tut quei ch’ins sa exprimer san ins era capir. Nus essan diversitad heterogena. Affons, carschi, glieud veglia. Ils foss denter generaziuns ein profunds. La capientscha in per l’auter – savens forsa empau pintga?

Stuess buca tut flessegiar? Stuess buc tut esser en moviment? Nies mund – in mund pleins da generaziuns fluidas? Enstagl da quei: in mund plein carstgauns vegls cun spérts giuvens e giuvens che sedattan vegls e conservativs en lur patertgar. E lu dat ei aunc carstgauns che suondan neginas vias classicas – vivan senza cunvenziuns. En tgei truchet pomai metter lezs?
 
X, y ni z?
Generaziun x, generaziun y, generaziun z.
Tgei bustab eis ti?
X – la generaziun che selai buca secategorisar – tut che semischeida, tut en moviment, tut ei pusseivel – po buca sefixar.
Y – la generaziun „why“ – quels che damondan adina suenter il daco e dacum ed insumma.
Ni z? Datti gia ina generaziun z? Il rest, la fin?
Nus – carstgauns digl emprem mund astgein adina sedecider – per ni encunter: in studi, per ni encunter: l’amur, maridar, haver affons, far carriera, far negina carriera. Per ni encunter: haver raps, ni haver temps, viagiar, star a casa, prender drogas, far sport, consumar, spargnar. Decider, senza stuer prender risguard sin finanzas, situaziuns politicas, repressiun – tut ei avon maun – e quei en abundonza.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Shop online!
    Shop online!
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun


Ed jeu?
Ed uss sesenflar in mund nua che tut ei pusseival – in pensum per veta duronta. Sun jeu uss x, y, z? Forsa in tec da tut e tuttina nuot? En quei forsa x, en tschei in tec y, en zatgei auter forsa tut normala ... in dilemma.
Tgei sun jeu uss propi? Nua stun jeu? Jeu sun bia e tuttina nuot endretg. Forsa sun jeu tut enina? E lu entscheivel a sesanflar, jeu sun quei e quei e quei, in tec quei, massa quei e lu aunc tschei. Jeu sun ina summa da bia.

Sligiaziun slash!
Jeu sun slash. Slash, il streh cursiv denter dus plaids. In segn d’interpuncziun che vegn duvraus savens per sparter ni per enumerar. Jeu sun ina dunna /slash/ jeu lavurel sco grafichera independenta /slash/ forsa mintgaton era sco artista /slash/ jeu dun scola /slash/ jeu hai biars interess /slash/ jeu vi scriver /slash/ jeu vi viagiar /slash/ jeu vi buca schar metter mei en in truchet /slash/ vinavon, anavon, adina en moviment, adina fluid: viers gl’infinit ...
 

Text e fotografia: (c) Annatina Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els passentan lur temps cun far nuot e cun spitgar sin Godot. Els sez enconuschan buca Godot, els san gnanc sch’ei dat insumma el. En certs muments han els denton speronza che Godot arrivi beinprest. Spitgar sin Godot ei in’activitad senza senn – forsa schizun empau lungurusa. El cumpara numnadamein mai. Il sulet che varga ei il temps. Estragon e Wladimir spetgan.

Muments vits

Per beinenqual ei spitgar in temps nizeivel, per auters ina peina. La veta ei spitgar – ils carstgauns quels che han da spitgar. Mintgin – ti ed jeu. Alla cassa dil Volg, sin posta, alla staziun dil tren ni alla staziun dil bus. Avon il kino, avon il teater, avon la bar. Savens el restaurant. Al runal ni per ir sin tualetta. Sin rispostas, sin persunas, sin muments, sin midadas. La sera en letg sin la sien, la damaun sin ch’il svegliarin scalini. Sin l’amur dalla veta, sin la fin d’ina sesida lungurusa, sin l’entschatta da zatgei interessant, sin ch’il mund mondi sutsu, sin ina naschientscha ni sin la mort. Il temps da spetga para savens vits. El varga pli plaun, el ei liungs – sligiaus dil sentiment da temps. Nus spitgein e sperein sin in mument d’acziun – sin il mument che Godot cumpara.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51


Spitgar ei lungurus

Il temps da spetga ei in temps denter dus temps – en in cert senn ina zona vita, in temps che nus lein savens puspei emblidar, perquei che nuot para da schabegiar. Forsa schizun in temps empau lungurus? Duront spitgar mirein savens viaden el telefonin, scrivin tonnas messadis, repartin likes, tedlein musica e navighein tras la reit digl internet per sepiarder sin paginas infinitas. E lu vesin nus che la persuna che ha recepiu il messadi da whatsapp ha gia legiu el. Ok ... e nus spitgein – sin sia risposta! Tenin strusch ora la tensiun.

Daco ha ella buca gest scret anavos a mi? Ha ella buca temps, ni forsa enzatgei pli perdert da far? Vul ella buca scriver, ni ha ella forsa autras prioritads?

Nus mirein per l'aria – contemplein ils carstgauns entuorn nus, tedlein lur dialogs ni silmeins fragments da quels e fagein apparentamein nuot.

Ti sas buca patertgar nuot

Quei ei nunpusseivel. Estragon e Wladimir fan nuot auter che spitgar sin Godot e patertgar igl entir temps vid quel, schegie ch’els enconuschan buc el. Jeu contemplel la dunna cun il manti tgietschen, fetsch in link tier la persuna ch'jeu hai scret il messadi e sedamondel daco ch'ella ha aunc adina buca rispundiu?

Ok, sch'ella rispunda buca tochen damaun marvegl dun jeu in telefon! Jeu spetgel e fantiseschel – emprovel da sedeclarar la situaziun, enquerel declaraziuns per mei e pil mund. Forsa ha ella veramein buca temps. Jeu spetgel. Jeu stoi tener ora da spitgar. Igl ei buc sempel e perquei forsa insumma buca lungurus, mintgaton schizun empau stentus. Spitgar e schar vargar il temps, senza piarder la pazienzia. Jeu spetgel e sperel che Godot arrivi tuttina aunc e ch'il toc da teater prendi forsa tuttina ina fin da surpresa.

Funtaunas: Becket Samuel, Waiting for Godot, 1952
Text e fotografia A. Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Tgei ei cletg e tgei ei ventira? Ha cuntentientscha la medema muntada? Damondas existenzialas! Sun jeu cuntenta? Sun jeu ventireivla? Per tudestg „Glück ni glücklich“ – per engles „happiness ni happy“. La definiziun per romontsch ei pli cumplexa! Avon entgins dis hai jeu visitau in’exposiziun el Museum für Gestaltung a Turitg cul num: „Die happy Show“. Igl artist e graficher austriac Stefan Sagmeister che viva e lavura a New York, avisescha all’entschatta dall’exposiziun ils visitaders che la viseta da tala fetschi els buca pli cuntents ni ventireivels. Igl ei tuttina in’exposiziun inspironta ed informativa. Quei text sebasa sin cuntegn dall’exposiziun ed ei ina rimnada persunala da fragments e patratgs ch’ein restai e han intimau mei da reflectar.

Raschuns per tiu cletg

Daco eis ti cuntents? In fatg: Motivs per tiu cletg ein per 50% genetics, 40% dependents da tias activitads sco per exempel sport ni meditaziun, per 10% decidan tias cundiziuns dalla veta, ils facturs che selain buca midar sur da tiu cletg. Stefan Sagmeister viva, sco el pretenda sez, ina veta cun certs privilegis – suenter siat onns da lavur fa el mintgamai in onn pausa. El argumentescha sco suonda: „Ils emprems 25 onns da nossa veta emprendin nus, ils proxims 40 onns essan nus occupai cun luvrar. A nus restan aunc biabein 15 onns veta en pensiun. Jeu vi scursanir mia pensiun per 5 onns e far suenter mintga siat onns in onn sabbatical denter mes onns da lavur. Aschia sun jeu pli productivs e mias ideas flessegian puspei anavos ella societad.“

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Shop online!
    Shop online!
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81


Con cuntents eis ti?

Sin ina scala da 1 entochen 10? Gest uss en quei mument? Stefan Sagmeister citescha il matematicher e filosof franzos Blaise Pascal che pretenda gia entuorn 1650: „Mintga carstgaun less esser ventireivels, senza excepziun, nus tuts lein contonscher quella finamira..." Igl esser cuntents e ventireivels stat en relaziun cun nos basegns e quels vegnan ordinai en fuorma da piramida, l’aschinumnada hierarchia dil cletg tenor Abraham Maslow. Basegns fundamentals sco aua, aria, nutriment, sien e sex alla basa vegnan suandai da sanadad, lavur ed in dacasa. Relaziuns socialas stattan sin posiziun treis. Success e creativitad alla tschema. Sche ti stuessas uss aunc inagada rispunder alla damonda dall’entschatta? Tgei posiziun dad 1 entochen 10 silla scala dil cletg tschernessas? In’autra, ni forsa puspei la medema?

Mia tscherca

„Anfla il cletg mei?“ Avon circa 15 onns hai jeu survegniu in cudisch cun quei tetel. Il cudischet dil duo artistic Fischli/Weiss cuntegn paginas neras, scartira alva, massa citads e damondas. In di hai jeu schenghegiau vinavon el ed in pèr onns pli tard puspei survegniu in identic da zatgi auter. Il cudisch ei daventaus in dils preferi. Cletg e ventira tuornan adina puspei – en undas e ciclus. Cletg e ventira anflan mei ed jeu anflel els. E per finir in citad da Stefan Sagmeister: „Everything I do always comes back to me.“ In encurir ed anflar perpeten. Igl ei tut mo ina damonda dalla perspectiva.

Funtaunas

Cudisch: Peter Fischli, David Weiss: Findet mich das Glück, 2002

Filosof: Blaise Pascal http://www.zeit.de/1979/42/pensees

Abraham Maslow, Hierarchie des Glücks, Bedürfnispyramide
https://de.wikipedia.org/wiki/Maslowsche_Bed%C3%BCrfnishierarchie

Stefan Sagmeister http://sagmeisterwalsh.com/

Exposiziun: Die happy Show
http://www.museum-gestaltung.ch, http://sagmeisterwalsh.com/work/all/the-happy-show/

Film: The happy film http://www.thehappyfilm.org/

Text e fotografia A. Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay -

... dalla Spagna, Italia, Grezia, dad Amsterdam ni New York! Cu has ti scret tia davosa carta postala, a maun, cun taccar si ina marca? Tgi scriva oz insumma aunc cartas postalas? Mo persunas sur 70, mo affons da scola? Scriver cartas ei bein total onns 90, oldschool, oz forsa perfin in tec retro? Analog ei retro, mo caussas analogas svaneschan pli e pli fetg ord nies mintgadi – era sch’ei dat cuntertrends. Quei ei fact. Mo pertgei schar svanir diltut las cartas postalas? Scrivi dapli cartas postalas a voss cars!


Scriver cartas dat lavur
Uonn hai jeu scret suenter biars onns e suenter esser stada meinsvart naven entginas cartas postalas da mias vacanzas. Bien, jeu mezza sun forsa in tec oldschool e hai ina fleivlezia per retro, mo prender la peda, cumprar las cartas al kiosk, cuorer en in’autra stizun per marcas, studegiar tgei scriver e lu scriver las cartas, encurir egl internet las adressas exactas da posta e silsuenter anflar ina scaffa da brevs (che ei buca mo ina attrappa) ei nuota aschi sempel.

In dètg effort duront las vacanzas che duein bein esser (mo) recreativas!

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch


Daco far cumplicau?
Igl ei oz pli sempel da tarmetter in maletg cul telefonin ni da cargar in tal sin ina reit sociala: Mia vesta dalla combra dil hotel, jeu sper la mar, jeu ell’aua, jeu sper in’attracziun culturala ... Jeu partel cun mes amitgs digitals il messadi: Cun mei vai bein, dolce vita – dis da mai murir, cars salids da mias vacanzas! Pia daco buca mo tarmetter salids contemporans enstagl da tarmetter ina carta sblihida cul verset „Tanti saluti di Roma“, ina carta plein puorla che deriva opticamein ord il davos milleni? Alla fin finala drovan cartas postalas jamnas, mintgaton meins entochen ch’ellas arrivan en scaffa da brevs.

Sin viadi
Mias cartas ein sin uss sin viadi. Jeu mezza sperel era da survegnir entgins salids analogs ord differentas parts dil mund. Mintga di arvel plein tensiun la scaffa da brevs e sun trumpada sch’jeu sai mo prender neuadora la gasetta ed entgins quens. Il viadi dalla carta postala ei liugs, va dad in maun en tschel – cun tren, cul bastiment, cugl aviun. Jeu s’imagineschel tgi che vegn aunc a leger mias cartas, mias historias ed aventuras, forsa in pot ell’Italia, probablamein era aunc in dus en Svizra?

Cartas postalas ein pédras publicas denter la posta meinsvart alva ed unificada. Maletgs stilisai, il tschiel e la mar en in blau azur – pli blau che blau, palmas, sablun, sulegl – messadis meinsvart persunals e secrets ... Miu telefonin vibrescha. „Oz ei tia carta postala arrivada! Engraziel fetg per parter in toc da tias vacanzas cun mei!“, legiel jeu sin miu display. Quei ei bein in bien motiv da puspei scriver cartas postalas la proxima gada!

Text: A. Nay, http://www.annatinanay.ch/
Fotografia
: www.pexels.com

Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Forsa ei tiu paradis in cuolm, in vitg, in marcau, in’insla? Lunsch naven, ni datier, in liug freid ni cauld, in siemi. Alla tscherca da miu paradis persunal haiel anflau in’insla, mar ed ina riva plein plastic. Quei era buca il paradis ch’jeu s’imaginavel, lez fuss probabel staus in tec pli schubers. El sablun plastic, ell’aua plastic, pachetadis da plastic e butteglias da plastic. Plastic ei bein in material pratic – in material ch’ei deplorablamein fatgs per l’eternitad.

En in onn vegn produciu circa 240 milliuns tonnas plastic sil mund, varga 50 milliuns tonnas sulettamein pil diever en l’Europa. Ellas mars senodan milliuns tonnas plastic – en tschun turnighels serimnan mantuns, gronds sco inslas. Fact ei ch’il plastic ei in grond problem – quei savein nus tuts gia daditg. Plastic vesibel e nunvesibel – microparechels ell’aua che vegnan pri si en nossa cadeina da nutriment, perquei che pèschs scumbeglian els cun plancton. Jeu vi buca moralisar – leutier hai jeu negin dretg. Jeu mezza possedel (memia) bia plastic. Jeu cumprel quasi mintga di senza vuler plastic per gest puspei fierer naven quel. Jeu beibel ord butteglias da pet senza ponderar che la gronda part da quel vegn gnanc reciclada – igl ei semplamein fetg cumadeivel. Nus pachetein nies rumien en sacs da plastic – per schar barschar quels ellas barscheras. Voilà, naven!

Dapertut plastic

Plastic – il tema che fatschenta gest pir che mai. Plastic en pachetadis, textilias, colas, material da baghegiar. Ei dat strusch enzatgei ch’ei dat buca ord plastic. Calzers, autos, cabels, vischala, pusada, strubas, vestgadira, protesas, madrazzas d’aria, barschuns da dents. Mass ei senza?
Jeu schaiel sin miu schigentamauns el sablun, mirel viadora ella mar ed observel in um che raschla ensemen rumien cun in risti. Silsuenter cava el profundas ruosnas el sablun. El cava ad in cavar e lai svanir il rumien ellas ruosnas. Lu cuviera el quellas cun sablun e petga culla pala sissu. A fin. Il plastic ei naven.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Shop online!
    Shop online!


Silmeins per oz e pils turists che schain sper la mar. Satrau il problem. L’auter di il medem proceder. Jeu schaiel sper la mar e hai schliata cunsciezia. Jeu savess mezza ir a rimnar ensemen plastic. E lu? Nua metter? Tgei far en in sistem senza sistematica da dismetter rumien? Reciclar exista buc. La soluziun ei barschar. E quei fa mintgin privat. Avon casa – ni en curtin – ni alla riva dalla mar. Dalunsch il fried da plastic barschau. Las restonzas vegnan en cuort purtadas ell’aua cul vent...(leger enavant pli giu)


Forsa er insatge per Vus:

  • Viver la fascinaziun
    Viver la fascinaziun
    Da Flavia Hobi - Mei fascineschan persunas che sefascineschan per enzatgei. Buc perquei che jeu savess buc sefascinar per il mund (eba…
  • Kitsch e vardà
    Kitsch e vardà
    Da Romana Ganzoni - Ultimamaing es capità alch schnuaivel da rier. Ed eir na. Ma il prüm apunto schi. Daspö…
  • Evitar il cac ellas caultschas!
    Evitar il cac ellas caultschas!
    Da Flavia Hobi - Mintgaton, sch’el hagi in tec mal il venter, lu mondi el sin tualetta e fetschi in pups e…
  • Ün’istorgia d’amur - o lura - Omagi a Birba
    Ün’istorgia d’amur - o lura - Omagi a Birba
    Da Fadrina Hofmann - I dà duos sorts dad umans: possessuors da chans ed otra glieud. Quista columna inclegiaran oramai be…

No waste – low waste

Jeu fetsch retschercas. Ella reit anflel artechels e maletgs. Jeu mirel documentaziuns – senza fin. Balenas mortas allas rivas, pleinas cun plastic. Scamonds da sacs da plastic. Microgranulats en scarun. Ils fatgs ein pesonts. Co sai jeu sco pign pèsch contribuir? Jeu emprovel da sminuir miu consum da plastic persunal cun cumprar en cunscient. Aschia eviteschel butteglias da plastic – cumprel legums sin fiera ni maglias danovamein en ina stizun che porscha negin pachetadi. Il pachetadi prendel cun mezza – glasa ni satgets da teila. Igl ei buc cumadeivel dad ir tras igl entir marcau cun in saccados plein glasa vita. Cumprar en drova uss planisaziun. Spontan munta plastic. No waste ei denton quasi nunpusseivel, mo jeu emprovel da practicar low waste. Semplamein aschi pauc plastic sco pusseivel per tuttina aunc saver semiar d’in ver paradis.

Cumprar senza pachetadi

www.foifi.ch (Turitg)

www.palette-bern.ch (Berna)

www.bareware.ch (Winterthur)

www.baselunverpackt.ch (Basilea)

 

Films e documentaziuns (ina schelta)

www.plasticoceans.org

www.plastic-planet.de/

www.srf.ch/sendungen/dok/helden-des-abfalls

https://www.itsafishthing.com/plastic-in-the-ocean/

Text: A. Nay, Turitg
Fotografia: Freeimages.com

Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Jeu sun uss anti-fitness e stoi conceder. Il center da fitness hai jeu gia daditg buca pli viu da dadens. Tschei di ha ina dil center perfin telefonau a mi e dumandau sch’ei seigi tut en uorden cun mei. Jeu seigi bein gia in temps buca pli stada el center. Gest ussa cura ch’il temps da bikini vegni adina pli e pli datier! Gie, hai jeu rispundiu, jeu vevi empau bia da far. Oravontut en temps da stress duess ins buca calar cun fitness – quei seigi il mender, ha ella manegiau. Sche ella lessi uss far a mi schliata cunscienzia?, hai jeu dumandau empau brut. La fin finala decidi bein jeu sco clienta. Sin quei ha ella mess giu il telefon.

Anti-bikini!
Pah, temps da bikini! Pervia da mei savessan nus schar quei temps nua ch’el ei! Jeu sun uss tonaton anti-bikini e loscha possesura d’in costum da bogn. In costum da bogn ei ina invenziun magica. Quel zuppa tut e lai guder mei cun buna cunscienzia ovs e lieurs da tschugalata. Pastgas ei tonaton il pli bi temps digl onn – pli bi che Nadal, Tscheiver e vacanzas da stad ensemen. En stizun spassegiel plein queidas tras las crunas pleinas da dultscharias pachetadas en pupials dad alu. Ils scazis tarlischan en tuttas colurs ed jeu sesentel ella tiara dalla cucagna. Jeu vi empruar in iev da tschugalata da mintga sort e tuornel a casa cun ina tastga plein bienas. Buontad quels ovs cun gianduja! Mhhmm ovs da stracciatella. E pér quels cun caramella – in siemi! Jeu magliel e gaudel dis en e dis ora, senza studegiar vid il temps da bikinis. Gl’ei bein bi sch’ins sa guder il

s ovs da tschugalata gia meins avon Pastgas.

Anti-fit
Jeu hai bein stuiu sluccar il nuv dallas jeans suenter gentar. Has ti forsa priu tier?, ha ina collega da lavur dumandau mei. Hmm ... forsa in, maximum dus kilos. Daco? Vesan ins quei? Forsa era treis ni quater?, ha ella dau la tecca. Mo quei seigi gie buca da smarvegliar – dapi ch’jeu senutreschi quasi mo da tschugalata seigi jeu ida si sc’ina cocca! Sche quei seigi nausch? Coccas seigien zatgei bien, hai jeu rispundiu. Na, mo forsa empau nunusitau el temps che tuts seigien plitost anti-tschugalata.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun


No-carbs, low-carbs e tgei ch’ei detti tut. Quels che maglien tschugalata e dultscharias seigien exots. Tschugalata fetschi bein al cor ed all’olma, hai jeu rispundiu. Per tia figura e tia pial ei quei niente, ha ella detg. Mavas ti buca meinsvart a fitness, ha ella dumandau. Buca pli, hai jeu detg. Jeu sun uss anti- fitness. Ti eis empau anti-bia, ha ella replicau e ha ris.

In tec pro!

Quei constat buc! Jeu sun buca mo anti – jeu sun savens era in tec pro! Jeu sun pro-apéro, pro-chips, e pro-star sin canapè. Jeu sun pro-far il chillen, pro-durmir ditg e pro-seser en ina bar. Jeu sun pro-vacanzas, pro-magliar quei ch’ins ha gust e pro-magliar aschi bia dultsch sco ins vul. Jeu sun perfin pro-anti-fitness e pro-anti-bikini. Mia collega da lavur ha mirau in tec da quei tup e ha detg nuot pli. Quei cun pro ed anti ei bein aschia ina caussa, hai jeu aschuntau. Il meglier decida mintgin sez tgei che constat per el ni ella.


Text: A. Nay, http://www.annatinanay.ch/
Fotografia: www.pexels.com

Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Fitness ei aunc buc daventau miu niev hobi e probabel vegnin nus mai ad esser megliers amitgs – il fitness ed jeu. Mo jeu serebetschel uss regularmein silmeins ina gada ad jamna ella tauna dil luf, possedel perfin in niev outfit (vul dir caultschas e tschappas novas) e sai tschentar en ed ora mezza il schinumnau „crosser“. Dapi circa dus meins sun jeu part da quei club e stoi conceder: Il center da fitness ei daventaus per mei dapli in liung per far studias socialas che studias sur da miu agen tgierp. Jeu sai, jeu vegnel mai ad haver in sixpac. Quei ei absolutamein ok. Aschia che vegnel era mai a saver trer en in top che cuviera buca il venter. Era quei ei totalmein ok.

La matta cul club mate
In gliendisdis endamaun el center da fitness. Suenter studegiar ditg vi e neu ed insumma, sun jeu semessa sin via el center da maschinas. Entscheiver ina nova jamna en moviment ei bein in bien propiest. Pér da dretg suenter ina fin d’jamna pulit malsanadeivla – empau bia vin, empau bia gervosa, empau bia gin-tonic, empau bia sortida e fetg pauc sien. Uss hai num suar ora las calorias ed ils puccaus.

Jeu semettel sil crosser ed entscheivel a marschar - hoppla hop el ritmus da mia musica. En buc ditg semetta ina matta sil crosser sper mei. Ella porta hotpants ed in top. Sin tgau in pindel da suadetsch pinc ed enta maun ina butteglia da veider cun Club Mate. Ella pren in schluc. Okay ..., tratg’jeu. Mate el center da fitness? Hai jeu munchentau in trend? Forsa vegn quella gie directamein dalla sortida? Tgunsch aunc mess viaden in schuss vodka. Jeu savess gie dumandar sch’jeu astgi è ver in schluc, tratgel jeu e seregrodel vid mia davosa sera cun Club Mate-vodka. En miu tgau in film, e lu aunc in ... mes patratgs scappan en autras sferas. Ed jeu sun naven. Quei schabegia a mi meinsvart duront activitads ton monotonas. Jeu vesel mei da lunsch. Jeu lavurel en ina fabrica vid ina pindella. Dis en, dis ora ils medems moviments. Jeu mettel avon con lungurus che quei ei, con vit entochen ch’jeu vegnel destadada dad in griu. Aaaaahhhh!

Superman
Sil fiat totalmein allerta! Cul tgau anavos el center da fitness. Tgei ei schabegiau? Ha zatgi survegniu ina peisa giu pil pei? Jeu mirel enturon e vesel – el. Miu diu! Superman! Jeu fruschel ils egls e crodel bunamein giu dil crosser. Superman emprova dad alzar ina termenta peisa e dat aunc inagada ora in buorl. Quel va a mi tras pial ed ossa. Superman ha tgau blut, pial stgira e musclas giganticas. El fa tema a mi. Suadetsch daghira da siu frunt sur siu pèz giun plaun. Superman schema sc’in taur tscharva tras l’entira sala e pitescha ad in pitir. Mintgina da sias musclan tremblan. Puspei in griu! Per oz hai jeu avunda. Jeu bandunel ton pli spert il center da fitness, mon sin via a casa aunc spert tiel pasterner. In croissant ed in cappucino take away. Suenter quels strapazs ei quei bein ina pagaglia meritada!

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Shop online!
    Shop online!
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81


1000 stgisas
Entgins dis pli tard emprovel da semotivar da puspei ir a fitness. Quei fuss gia la secunda gada en in’jamna – in record persunal. Mo mes patratgs vid Superman e la fina bial’aura fan svanir mia motivaziun avon ch’jeu sai insumma sedecider da pachetar mia tastga.

Alternativas fussen: Ir a cuorer ni a spass. Jeu sedecidel dad ir cun velo tras il marcau e far in pèr cumissiuns. A fitness sai jeu ir in’autra gada. Miu abo vala bein aunc varga diesch meins. Sche quei ei buc stau in’investiziun pil giat! Jeu studegel co jeu savess per in’autra gada investar pli lucrativamein mes daners. Forsa fussen dar lotto ni ina viseta el casino bunas opziuns?!

Text: A. Nay, http://www.annatinanay.ch/
Fotografia: Wikipediahttp://spongebob.wikia.com/wiki/Donald_the_Shark

Suonda LATABLA!



Pagina 1 da 2

Martgà online:

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


POPULAR IN QUESTA CATEGORIA:

5 giadas fitg fraid

14 da favrer 2018

Da Silvana Derungs (DRG) –  La lingua rumantscha è ritga, uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas – e da tut sias...

La columna - Chi chi nu tschercha chatta

28 da november 2017

Da Fadrina Hofmann - L’uman es ün chatschader e ramassader. La cumprouva n’haja a chasa in fuorma da duos uffants chi chattan roba da tour e mütschir. Ün insaj? Voilà...

5 bellas dunnas

16 da matg 2018

Da Silvana Derungs (DRG) –  La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel datti bels prenums, nizzaivels betg mo...

5 bellas chauras

10 da schaner 2018

Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Oz datti tschintg bellas...

5 feghers Franzos

18 da fanadur 2018

Da Silvana Derungs (DRG) – La lingua rumantscha è ritga – uschè ritga che nus pudessan atgnamain ans servir pli savens da sias bellezzas e ritgezzas. Per exempel quellas influenzadas...

Il Project

30 da fanadur 2018

pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...

Jeu spetgel ...

05 da december 2017

Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els...

Banadida telefomania

21 da favrer 2018

Da Fadrina Hofmann - Chi nu cugnuoscha il mumaint da schoc scha’l telefonin es dandettamaing davent? Ed il sentimaint surleivgià cur ch’el cumpara darcheu? Il telefonin es dvanta nos cumpogn...

Go to top